Een praktijkvoorbeeld is het verslag van een concreet project dat een kunstenaar of kunstenorganisatie uitvoerde op het vlak van de zorg voor het eigen archief of collectie(s). In een praktijkvoorbeeld wordt uitgelegd wat het doel was van het project, welke richtlijnen en tools ze daarbij gebruikt hebben, welke problemen ze daarbij tegenkwamen en welke keuzes ze hebben moeten maken. Het is een voorbeeld van hoe een kunstenaar of kunstenorganisatie richtlijnen en tools in de praktijk hebben toegepast.

Een overzicht van de lopende pilootprojecten vind je bij Activiteiten.

Terugblikken op 20 jaar Theater Aan Zee met een online tentoonstelling

Naar aanleiding van de twintigste editie Theater Aan Zee (TAZ) in 2016 wilde het Oostendse theaterfestival terugblikken op haar verleden. Met ErTAZeens zetten ze in op een online tentoonstelling die de bezoeker via verschillende invalshoeken een parcours laat afleggen doorheen 20 jaar TAZ. In dit verslag lees je hoe TAZ aan de slag ging.

Preserveren van digitale kunst: uitdagingen en oplossingen uit de praktijk

De preservering van digitale kunstwerken brengt specifieke uitdagingen met zich mee. Een zorgvuldige bewaring van de essentiële hard- en software is aanbevolen, maar soms kom je op een punt waarop (ondanks goede zorgen) één van beide onherroepelijk de geest geeft. Bijgevolg dreig je een cruciaal element te verliezen om het kunstwerk opnieuw te tonen. De beperkte houdbaarheid van de componenten van digitale kunstwerken vormt dus een gevaar voor hun bewaring op lange termijn. In dit praktijkvoorbeeld tonen we dat je deze problematiek de baas kan blijven wanneer je er vanaf het moment van het ontstaan van het kunstwerk rekening mee houdt.

Het detecteren bij podiumkunstenorganisaties van films en bijhorende magneetbanden die zijn aangetast door het azijnsyndroom

In 2015-2016 inventariseerden Het Firmament en PACKED vzw de audiovisuele archieven in de podiumkunstensector. Een aantal van deze archieven bevatten filmmateriaal. Omdat we vermoedden dat een deel van dat materiaal is aangetast door het azijnsyndroom en in staat van ontbinding verkeert, controleerden Het Firmament en PACKED vzw met behulp van AD-strips de verzuringsgraad ervan. Ongeveer 72,6% van het gecontroleerde materiaal heeft een pH-waarde van 5 of lager, en is dus duidelijk aangetast. Dit betekent dat het materiaal zich in een bepaalde staat van ontbinding verkeert. Gelukkig heeft de verzuring bij slechts 1,2% van het materiaal reeds het autokatalytisch punt bereikt (pH-waarde: 4,6), en is het materiaal nog in een staat die digitalisering toelaat. Waakzaamheid en aangepaste bewaaromstandigheden zijn aanbevolen omdat de aantasting nog kan verergeren.

Een eerste ordening en plaatsingslijst van het papieren en analoge archief van Theater Antigone

In 2015 verhuisde Theater Antigone naar een kantoorruimte naast hun speelzaal in de Overleiestraat te Kortrijk. Het archief werd, na een eerste selectie, mee overgebracht naar het nieuwe kantoor. Net voor de verhuis kreeg het gezelschap nog 17 dozen archief en documentatie te verwerken die niet langer bewaard konden worden door het VTi, nu Kunstenpunt. Het volledige archief werd ongestructureerd verzameld in een polyvalente ruimte. In april 2016 brachten de medewerkers van Theater Antigone, met ondersteuning van Het Firmament, structuur in de chaos en het archief in kaart.

Het archief van iMAL in kaart brengen

Een overzicht maken is een eenvoudige manier om snel in grote lijnen de inhoud van je archief te kennen en verdere prioriteiten te bepalen. iMAL beschikt over een uitgebreid archief dat ongeordend en verspreid bewaard wordt over verschillende dragers. Dit heeft als gevolg dat het archief onoverzichtelijk en ontoegankelijk is, ook voor de eigen medewerkers. Samen met een vrijwilligster maakte PACKED vzw een overzicht van het digitale en fysieke archief en collectie.

Het veiligstellen van films en bijhorende magneetbanden die zijn aangetast door het azijnsyndroom bij Opera Ballet Vlaanderen

In het archief van Opera Ballet Vlaanderen werd in de nasleep van het maken van de inventaris van de audiovisuele en digitale archieven in de podiumkunstensector een doos filmmateriaal aangetroffen met een azijngeur. Omdat werd gevreesd dat het materiaal is aangetast door het azijnsyndroom, werden tests uitgevoerd met A-D strips.

Omgang met rechten in de TRANSIT-collectie

In 2014 vond voor de vijftiende keer het TRANSIT Festival voor Nieuwe Muziek plaats in Leuven. Tal van partituren, opnames, programmaboeken, etc. documenteren dit festival. Een groot deel van de partituren is niet uitgegeven, en heel wat opnames zijn uniek. Met het project Nieuwe Muziek in Leuven wou MATRIX die unieke verzameling onder de aandacht brengen en online ontsluiten. Voor het online plaatsen van de muziekfragmenten en partituren moesten wel eerst alle rechten worden geklaard. In dit verslag lees je hoe het project werd aangevat en hoe er omgegaan werd met de rechten.

Ontsluiting van het archief van de architectuurwerking van deSingel

De internationale kunstcampus deSingel speelde vanaf de jaren 1980 een belangrijke rol in de uitbouw van een architectuurcultuur in Vlaanderen, door de organisatie van tentoonstellingen met buiten- en binnenlandse architecten. Het Centrum Vlaamse Architectuurarchieven, gehuisvest in deSingel, was zich bewust van de waarde van dit archief voor de studie van architectuurcultuur in Vlaanderen vanaf 1980 en zette met deSingel een samenwerking op touw voor de ontsluiting van dit materiaal.

Creatie van een videokunstwerk met het archief van Beursschouwburg

In 2015 bestaat de Brusselse kunstorganisatie Beursschouwburg vijftig jaar. Ter ere van die verjaardag organiseerde Beursschouwburg allerlei festiviteiten waarbij teruggekeken werd naar het verleden, maar ook een blik werd geworpen naar de toekomst. Zo mochten voor deze gelegenheid jonge kunstenaars hun ding doen met het verleden van de instelling. Floris Vanhoof kreeg de opdracht om een videomuur te maken met het video-archief. Hoe maak je een nieuw werk met oude video's uit het archief van een kunstenorganisatie?

Beheer van digitale bestanden bij MDMA

Dit pilootproject heeft als doel om te kijken in welke mate het mogelijk is om best practices in het leven te roepen opdat het ontwerpproces reeds tijdens creatie duurzaam gedocumenteerd wordt. Met het architectenbureau MDMA werd er gezocht naar procedures om het ontwerpproces beter te bewaren en te documenteren.

Evaluatie van de archiefwerking van BRONKS

Het Firmament en PACKED vzw evalueerden op vraag van het theaterhuis de archiefwerking van BRONKS. Op basis van deze evaluatie werden aanbevelingen geformuleerd en concrete acties voorgesteld waarmee de archiefwerking verbeterd kan worden.

Een inventaris op stukniveau met vrijwilligers uit de achterban van Theater Aan Zee

Theater Aan Zee (TAZ) wil naar aanleiding van zijn 20-jarige bestaan in 2016 de geschiedenis van het festival vertellen en zichtbaar maken. Een gedetailleerde inventaris de nuttige eerste stap is voor diverse acties. Daarom startte eind 2014 een groepje ijverige vrijwilligers onder begeleiding van Het Firmament met het inventariseren van het papieren archief van TAZ op stukniveau.

Registratie en identificatie van video- en audiotapes bij Damaged Goods voor digitalisering

Dansgezelschap Damaged Goods wil het audiovisuele archief laten digitaliseren zodat het voor de toekomst bewaard en raadpleegbaar blijft. In een eerste fase werd het materiaal volgens het registratiemodel van Vlaams Instituut voor Archivering (VIAA) geïnventariseerd.

Omgang met decormaquettes in de Munt

Het archief van de Munt bevatte in 2010 een 50-tal decormaquettes en groeit tot de dag van vandaag steeds verder aan. De archiefdienst van de Munt ontwikkelde daarom een eenduidige procedure voor het creëren (in functie van een goede bewaring), bewaren, restaureren, registreren en ontsluiten van decormaquettes om de duurzaamheid voor de toekomst te garanderen.

Een tijdelijk noodonderkomen voor het audiovisuele archief van Svend Thomsen / TVF

Dit praktijkvoorbeeld licht toe hoe er een geschikte tijdelijke opslagruimte werd gevonden voor het audiovisuele archief van Svend Thomsen/TVF dat videoproducties bevat over uiteenlopende aspecten van hedendaagse kunst.

Het audiovisuele archief werd op een succesvolle manier tijdelijk ondergebracht in het Provinciaal Erfgoedcentrum van de Provincie Oost-Vlaanderen in Ename.

Een kennisborgingsproject bij Netwerk

Aan de hand van het geheugen van artistiek directeur Paul Lagring controleerde Netwerk of er essentiële informatie ontbrak in het archief. Interviews werden afgenomen en op basis van de bevindingen werd er gezocht naar een manier om in de toekomst die informatie vast te leggen. In dit praktijkvoorbeeld lees je hoe je een kennisborgings- of mondelinge geschiedenisproject kan aanpakken.

Overdracht van het fysieke en digitale archief van kunstencentrum Vooruit

Omwille van verbouwingen en het afbouwen van de erfgoedwerking besloot kunstencentrum Vooruit het digitale en fysieke archief en collectie over te dragen aan Amsab-ISG. Het archief werd in kaart gebracht, het soort overdracht werd besproken en tenslotte werden de verschillende onderdelen, waaronder het papieren en digitale archief, overgedragen naar Amsab-ISG.

Archief ordenen en verpakken met Ugo Dehaes

Waaruit bestaat het archief van podiumkunstenaars en wat zijn de criteria om het archief al dan niet te bewaren? Het archief van choreograaf Ugo Dehaes werd bekeken teneinde een idee te krijgen wat in de praktijk geproduceerd en bewaard wordt tijdens het maken en uitvoeren van een dansproductie. Bij het doornemen van het materiaal werd het fysieke archief meteen geordend, geschoond, opnieuw verpakt en gelabeld en tenslotte in één ruimte ondergebracht.

De ontwikkeling van een logische mappenstructuur in Netwerk

Dit praktijkvoorbeeld documenteert de wijze waarop Netwerk een overkoepelende mappenstructuur opgezet heeft naar analogie met de ordening van het fysiek archief.

Het erfgoed van Circus Ronaldo geïnventariseerd door vrijwilligers

Circus Ronaldo beheert een 100-tal decordoeken (ca. 1910-1960), geschilderd door Willem, Jan, Richard en Florent Van den Berghe, de voorouders van de familie Ronaldo. Samen met de vrijwillgers uit de pool van Erfgoedcel Mechelen werd een inventarisatieproject opgestart om een beter zicht te krijgen op de collectie. Hopelijk het begin van heel wat nieuwe initiatieven rond dit prachtige erfgoed!

Projectarchieven en -collecties van FLACC ontsluiten met ICA-AtoM

Kunstenwerkplaats FLACC installeerde een databank voor het archief die door eigen medewerkers, kunstenaars en onderzoekers gebruikt kan worden om eenvoudig informatie terug te vinden. Op deze manier probeert FLACC de kennis die verworven wordt tijdens projecten te bewaren en te ontsluiten voor hergebruik.

Archiefzorg bij Annie Gentils Gallery

In dit pilootproject wordt een overzicht gegeven van het parcours dat Annie Gentils aflegde voor de inventarisatie van haar archief zodat het bruikbaar en toegankelijk is. Ze wil graag foto's en documenten (laten) digitaliseren om de geschiedenis van haar galerij te tonen op haar website.

Opstellingsplannen ontwerpen voor de sculpturen van Bernd Lohaus

Hoe zorg je ervoor dat in de toekomst objecten, (kunst)werken of decors correct opgesteld kunnen worden zonder dat je zelf steeds aanwezig moet zijn? In dit pilootproject werd aan de hand van vijf kunstwerken van Bernd Lohaus op zoek gegaan naar een manier om eenvoudige opstellingsplannen te maken.

Archief opruimen met Tristero

Dit praktijkvoorbeeld licht toe hoe bij het Brusselse theatergezelschap Tristero een opruimdag voor het fysieke archief georganiseerd werd om een toegankelijker en overzichtelijker archief te verkrijgen en het gebrek aan opslagruimte op te vangen.